Giới thiệu chung về đề tài
Tên đề tài: Nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn trong truyện cười dân gian Việt Nam
Ngành: Sư phạm Ngữ Văn
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Khóa luận tập trung nghiên cứu sâu về hiện tượng nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn, đặc biệt là cách chúng được vận dụng và tạo ra tiếng cười trong truyện cười dân gian Việt Nam. Đề tài đi sâu vào phân tích các cơ chế tạo nghĩa hàm ẩn, mà chủ yếu là sự vi phạm các quy tắc hội thoại và phương châm hội thoại của Grice, nhằm lý giải làm thế nào những vi phạm này lại có thể tạo nên yếu tố gây cười độc đáo và thú vị.
Luận văn đã khái quát các cơ sở lý luận về ngữ dụng học, nghĩa tường minh, nghĩa hàm ẩn, tiền giả định và hàm ngôn. Đồng thời, tác giả cũng phân tích chi tiết các phương pháp tạo ra nghĩa hàm ẩn cố ý thông qua việc vi phạm các quy tắc như quy tắc chiếu vật và chỉ xuất, các hành động ngôn ngữ gián tiếp, quy tắc lập luận, quy tắc hội thoại và phương châm cộng tác hội thoại.
Phần phân tích truyện cười dân gian Việt Nam tập trung làm rõ cách thức các truyện cười khai thác và vận dụng các quy tắc hội thoại, đặc biệt là sự vi phạm chúng để tạo ra tiếng cười. Các ví dụ minh họa được đưa ra để làm rõ các loại vi phạm phương châm hội thoại về lượng, chất, quan hệ và cách thức.
Cuối cùng, đề tài khẳng định vai trò quan trọng của việc vi phạm các quy tắc hội thoại và phương châm hội thoại trong việc tạo nên tiếng cười mua vui, hài hước hay mỉa mai ẩn chứa trong truyện cười dân gian Việt Nam, góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn học dân gian.
Mục lục chi tiết:
- PHẦN MỞ ĐẦU
- 1. Lý do chọn đề tài
- 2. Lịch sử nghiên cứu
- 3. Mục đích nghiên cứu
- 4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 5. Phạm vi nghiên cứu
- 6. Phương pháp nghiên cứu
- 7. Nguồn tư liệu
- PHẦN NỘI DUNG
- CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUÂN CỦA ĐỀ TÀI
- 1. Khái quát về nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn
- 2. Phân loại tổng quát nghĩa hàm ẩn
- 3. Tiền giả định và hàm ngôn
- 3.1: Quan hệ với nghĩa tường minh
- 3.2: Quan hệ với hình thức ngôn ngữ tạo nên phát ngôn
- 3.3: Lượng tin và tính năng động hội thoại
- 3.4: Phản ứng đối với các dạng phát ngôn
- 4. Cơ chế tạo ra những nghĩa hàm ẩn cố ý
- 4.1: Sự vi phạm quy tắc chiếu vật và chỉ xuất
- 4.2: Các hành động ngôn ngữ gián tiếp
- 4.3: Sự vi phạm các quy tắc lập luận
- 4.4: Sự vi phạm các quy tắc hội thoại
- 4.5: Phương châm cộng tác hội thoại của Grice và nghĩa hàm ẩn
- CHƯƠNG 2: CÁC CƠ CHẾ TẠO RA NGHĨA HÀM ẨN TRONG TRUYỆN CƯỜI DÂN GIAN VIỆT NAM- SỰ VI PHẠM PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
- 1. Sự vi phạm phương châm về lượng
- 2. Sự vi phạm phương châm về chất
- 3. Sự vi phạm phương châm về quan hệ
- 4. Sự vi phạm phương châm về cách thức
- PHẦN KẾT LUẬN