Mở đầu
Nước là tài nguyên vô giá, ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển kinh tế - xã hội và đời sống con người. Tuy nhiên, nguồn nước đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, ô nhiễm nghiêm trọng do hoạt động công nghiệp, đô thị và nông thôn. Sự thay đổi dòng chảy do các công trình thủy điện, thủy lợi cũng gây ra những tác động bất thường.
Tư duy quản lý tài nguyên nước đã có những thay đổi quan trọng, coi nước là tài nguyên phục vụ đa ngành, là trách nhiệm của mọi người, mọi ngành. Việc quản lý tài nguyên nước hiện nay được tổ chức theo hai cấp: Trung ương và địa phương, với sự chỉ đạo của Chính phủ.
Quản lý tổng hợp lưu vực sông (LVS) là một phương pháp tiếp cận toàn diện, coi LVS là một hệ thống thống nhất, xem xét sự tương tác giữa các tài nguyên (nước, đất, rừng, hệ sinh thái) và con người. Mục tiêu là bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường, đảm bảo sự bền vững của các nguồn tài nguyên trong dài hạn.
Đề tài “Nghiên cứu các giải pháp tổng hợp quản lý phát triển bền vững tài nguyên nước lưu vực sông” tập trung đánh giá các vấn đề còn tồn tại và đề xuất các giải pháp quản lý tổng hợp hiệu quả, giúp các cơ quan quản lý nhà nước và địa phương nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước, đảm bảo sự phát triển bền vững.
Mục tiêu của đề tài
- Đề xuất các giải pháp tổng hợp để duy trì, điều tiết, cân bằng lượng nước giữa các mùa trong năm.
- Áp dụng và xây dựng mô hình quản lý cho một lưu vực sông cụ thể.
Phương pháp nghiên cứu
- Kế thừa và tổng hợp dữ liệu từ các báo cáo, tài liệu thống kê về tài nguyên và môi trường.
- Ứng dụng các phương pháp tiên tiến như GIS, mô hình toán để đánh giá diễn biến và dự báo.
- Khảo sát thực địa kết hợp thu thập tài liệu để đánh giá hiện trạng.
- Nghiên cứu các mô hình quản lý tiên tiến trên thế giới để chọn lọc và vận dụng.
- Tham vấn ý kiến chuyên gia, các bên liên quan thông qua hội thảo.
Những đóng góp mới của đề tài
- Đánh giá tổng quan tài nguyên nước lưu vực sông trên thế giới và Việt Nam, xây dựng bộ hồ sơ đánh giá tài nguyên nước mặt các lưu vực sông.
- Phân tích, lựa chọn các giải pháp tổng hợp quản lý tài nguyên nước LVS, bao gồm phối hợp các giải pháp về nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy lợi.
- Giới thiệu các mô hình quản lý, giải pháp, chính sách bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ, mô hình canh tác nông nghiệp, nông lâm nghiệp.
- Đề xuất đổi mới tổ chức quản lý tài nguyên nước lưu vực sông, bao gồm phân cấp quản lý, cơ cấu lại tổ chức.
- Nghiên cứu mô hình sông Mã về đánh giá và lựa chọn các giải pháp tổng hợp quản lý phát triển bền vững lưu vực sông.