Tiểu luận triết: Quan hệ biện chứng giữa sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự đa dạng hoá các loại hình sở hữu ở Việt Nam
Nền văn minh nhân loại suy cho cùng là do sự phát triển đúng hướng của lực lượng sản xuất quyết định. Do đó, việc nghiên cứu quy luật vận động và những hình thức phát triển của lực lượng sản xuất là một vấn đề hết sức quan trọng.
Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc, toàn diện và triệt để về mọi mặt, từ xã hội cũ sang xã hội mới XHCN. Thời kỳ này bắt đầu từ khi giai cấp vô sản lên nắm chính quyền và kết thúc khi đã xây dựng xong cơ sở kinh tế, chính trị, tư tưởng của xã hội mới. Trong thời kỳ này, lực lượng sản xuất mới dẫn đến quan hệ sản xuất mới, hình thành các quan hệ sở hữu mới, từ đó hình thành kiến trúc thượng tầng mới.
Tuy nhiên, trong một thời gian dài, chúng ta chưa nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa xã hội và quy luật sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Sự phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tạo nên tính đa dạng hóa các loại hình sở hữu ở Việt Nam, từ đó hình thành nền kinh tế nhiều thành phần. Một nền kinh tế nhiều thành phần phải bao gồm nhiều hình thức sở hữu, chứ không chỉ giới hạn ở hai hình thức sở hữu như trước kia.
Nghiên cứu về quan hệ biện chứng giữa sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự đa dạng hóa các loại hình sở hữu ở Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc lý giải những vấn đề lý luận và thực tiễn.
Lý luận chung
1. Thế nào là lực lượng sản xuất?
Lực lượng sản xuất là mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, hình thành trong quá trình sản xuất. Trình độ của lực lượng sản xuất thể hiện ở khả năng chinh phục tự nhiên của con người, là kết quả của năng lực thực tiễn tác động vào tự nhiên để tạo ra của cải vật chất, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của loài người.
Lực lượng sản xuất bao gồm hai yếu tố chính: tư liệu sản xuất và người lao động. Tư liệu sản xuất bao gồm đối tượng lao động và tư liệu lao động. Trong đó, công cụ sản xuất đóng vai trò then chốt và là chỉ tiêu quan trọng nhất.
Người lao động là yếu tố chủ thể quan trọng của lực lượng sản xuất, bao gồm kinh nghiệm, thói quen lao động, trình độ chuyên môn, kỹ năng, phẩm chất, lương tâm nghề nghiệp và trách nhiệm.
2. Sở hữu và cơ cấu sở hữu
Theo quan điểm của Mác, sở hữu được biểu hiện trong những hình thái của quan hệ sản xuất (QHSX). Sở hữu là nội dung bên trong, mang tính thống nhất của QHSX.
Sở hữu hình thành từ sự chiếm hữu đối tượng để tiến hành sản xuất, thỏa mãn nhu cầu của con người. Sản xuất phát triển thì quan hệ sở hữu ngày càng phát triển.
Cơ cấu sở hữu trong giai đoạn trước năm 1986 bao gồm hai loại hình cơ bản: sở hữu tư nhân và sở hữu xã hội.
Sự tác động trở lại của sự đa dạng hóa các hình thức sở hữu đối với lực lượng sản xuất
Quan hệ sở hữu phát triển có tác động trở lại đối với lực lượng sản xuất. Khi quan hệ sở hữu phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất, nó sẽ thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển. Ngược lại, nếu quan hệ sở hữu lạc hậu hơn so với lực lượng sản xuất, nó sẽ kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất.
Sự đa dạng hóa các hình thức sở hữu tạo điều kiện cho sự phát triển của lực lượng sản xuất, thúc đẩy nền sản xuất hàng hóa phát triển, tạo sự liên kết và đan xen giữa các thành phần kinh tế.