Báo cáo chuyên đề 266: Tổng quan hệ thống chính sách và hướng dẫn phân loại rừng quốc tế
Báo cáo này cung cấp một cái nhìn tổng quan về hệ thống chính sách và hướng dẫn phân loại rừng trên phạm vi quốc tế, đồng thời phân tích thực trạng áp dụng tại 62 quốc gia. Mục tiêu chính là cung cấp thông tin hữu ích cho việc xây dựng Chiến lược phát triển lâm nghiệp giai đoạn 2021-2030 và tầm nhìn 2050.
Nội dung báo cáo tập trung giải quyết ba câu hỏi cốt lõi:
- Quốc tế hiện có những hệ thống quy chuẩn phân loại rừng nào?
- Các quốc gia trên thế giới quy định phân loại rừng trong luật pháp của họ ra sao và có quốc gia nào phân chia 3 loại rừng giống Việt Nam không?
- Những vấn đề cần xem xét trong quá trình ra quyết định liên quan đến phân loại rừng là gì?
Báo cáo đã rà soát 10 hệ thống hướng dẫn phân loại rừng quốc tế, bao gồm các công ước và tổ chức uy tín như UNFCCC, IPCC, ITTO, IUCN, CBD, FAO, WWF, UNEP/CBD/SBSTTA, WRI và UNEP-WCMC. Các hệ thống này dựa trên ba tiêu chí chính: điều kiện sinh cảnh tự nhiên, mục đích sử dụng và loại hình sở hữu, với số lượng loại rừng phân chia dao động từ 2 đến 26 loại.
Trong quá trình nghiên cứu, báo cáo cũng làm rõ hai nhầm lẫn phổ biến trong việc phân loại rừng: thứ nhất, không có hệ thống quy chuẩn quốc tế bắt buộc các quốc gia phải tuân theo; thứ hai, luận cứ phân loại rừng thành 2 loại không dựa trên hệ thống hướng dẫn của IUCN.
Phân tích thực tế tại 62 quốc gia cho thấy phần lớn áp dụng phân loại rừng từ 3-5 loại (50%), trong khi chỉ 13% áp dụng 2 loại. Các phương thức phân loại phổ biến bao gồm kết hợp các yếu tố điều kiện tự nhiên, mục đích quản lý và sử dụng (45%). Đáng chú ý, nhiều quốc gia đã áp dụng phân chia 3 loại rừng (đặc dụng, phòng hộ, sản xuất) tương tự Việt Nam.
Báo cáo nhấn mạnh rằng, việc phân loại rừng chỉ là bước khởi đầu. Để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển lâm nghiệp bền vững, cần có sự cam kết chính trị, nguồn tài chính ổn định và hành lang pháp lý phù hợp với bối cảnh quốc gia.