Giới thiệu
Tài liệu này tập trung vào các phản ứng có hại của thuốc (ADR) có thể phòng tránh được và các biện pháp dự phòng, nhấn mạnh vai trò trọng tâm của hoạt động cảnh giác dược. ADR là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhập viện và tử vong, do đó việc nhận diện, đánh giá và phòng ngừa ADR là vô cùng quan trọng trong thực hành lâm sàng.
Phân loại và Tần suất ADR
ADR được phân loại thành:
- Phản ứng có hại của thuốc (ADRs) không do sai sót.
- ADRs do sai sót trong sử dụng thuốc.
- Sai sót trong sử dụng thuốc không gây hại.
- Các biến cố bất lợi không phải là phản ứng của thuốc.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng một tỷ lệ đáng kể bệnh nhân nội trú gặp ADR, trong đó một phần lớn các ADR này có thể phòng tránh được. Các nhóm thuốc thường gây ADR bao gồm opioid giảm đau, corticoid, thuốc chống đông và kháng sinh.
Nguyên nhân và Phòng tránh ADR
Các nguyên nhân dẫn đến ADR phòng tránh được bao gồm:
- Sử dụng thuốc không phù hợp với tình trạng lâm sàng của bệnh nhân.
- Liều lượng, đường dùng, tần suất dùng không phù hợp.
- Thiếu theo dõi các chỉ số xét nghiệm cần thiết.
- Tiền sử dị ứng hoặc phản ứng với thuốc.
- Tương tác thuốc.
- Sai sót trong kỹ thuật sử dụng thuốc.
Để phòng tránh ADR, cần chú trọng vào việc sàng lọc nguy cơ, sử dụng thuốc hợp lý, tối ưu hóa liều dùng, theo dõi chặt chẽ bệnh nhân và cải thiện quy trình quản lý thuốc trong bệnh viện. Việc phát hiện sớm các tín hiệu an toàn thuốc, đặc biệt là các phản ứng nghiêm trọng trên da (SCAR), thông qua sự phối hợp giữa dược sĩ lâm sàng và các chuyên khoa là rất cần thiết.
Vai trò của Cảnh giác Dược
Hoạt động cảnh giác dược đóng vai trò then chốt trong việc thu thập, phân tích và đánh giá các thông tin về ADR. Thông qua các báo cáo từ tuyến cơ sở và các nghiên cứu chuyên sâu, cảnh giác dược giúp xác định các thuốc có nguy cơ cao, các yếu tố nguy cơ liên quan (như yếu tố di truyền HLA-B*1502 và HLA-B*5801 với allopurinol) và đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, góp phần nâng cao an toàn cho người bệnh.