Chương 1: Khoa học và Nghiên cứu khoa học
Chương này trình bày các khái niệm cơ bản về khoa học và nghiên cứu khoa học, bao gồm:
- 1.1 Các khái niệm về khoa học và nghiên cứu:
- 1.1.1 Khoa học: Khoa học được định nghĩa là một định chế xã hội sản sinh ra tri thức, đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển của xã hội hiện đại. Kiến thức khoa học được tổ chức thành hệ thống lý thuyết, dựa trên dữ liệu thu thập và kỹ thuật chuyên dụng. Khoa học là hệ thống tri thức về các quy luật khách quan của tự nhiên, xã hội và tư duy, xuất phát từ việc giải thích các sự kiện.
- 1.1.2 Sự kiện (hiện tượng) và tư duy khoa học: Sự kiện là cơ sở tất yếu cho khoa học, nhưng bản thân nó chỉ là nguyên liệu thô. Tư duy khoa học, với khả năng trừu tượng hóa và lý luận, giúp con người đi sâu vào bản chất, phát hiện các quy luật khách quan. Tư duy khoa học có các đặc trưng như tính khách quan, toàn diện, lịch sử và thống nhất giữa các mặt đối lập.
- 1.1.3 Các loại khoa học: Khoa học được phân loại dựa trên đối tượng nghiên cứu (khoa học tự nhiên và khoa học xã hội) và tính chất (khoa học lý thuyết và khoa học ứng dụng).
- 1.1.4 Cộng đồng khoa học và nhà nghiên cứu: Khoa học được duy trì và phát triển bởi cộng đồng khoa học, bao gồm những cá nhân có chung tiêu chuẩn và phương pháp. Hạt nhân của cộng đồng là các nhà nghiên cứu.
- 1.1.5 Các tiêu chuẩn của cộng đồng khoa học: Bao gồm thuyết phổ biến, chủ nghĩa hoài nghi có trật tự, tính vô tư, tính công cộng và tính trung thực.
- 1.1.6 Phương pháp và quan điểm khoa học: Phương pháp khoa học là tập hợp các nguyên tắc, quy tắc, kỹ thuật và cách tiếp cận. Quan điểm khoa học là cách nhìn nhận thế giới.
- 1.1.7 Các bài báo và tạp chí khoa học: Là kênh công bố các phát minh và kiến thức khoa học mới.
- 1.1.8 Khoa học như một quá trình biến đổi: Nghiên cứu khoa học sử dụng phương pháp khoa học để biến ý tưởng, linh cảm thành tri thức. Kết quả nghiên cứu là sản phẩm hoàn chỉnh có giá trị.
- 1.2 Các bước tiến hành quá trình nghiên cứu:
- 1.2.1 Các bước
- 1.2.2 Thí dụ