Chương 2: Nêu vấn đề và chọn kế nghiên cứu
Chương 2 của bài giảng tập trung vào hai khía cạnh quan trọng trong phương pháp nghiên cứu: Nêu vấn đề nghiên cứu và Chọn kế hoạch nghiên cứu. Nội dung được trình bày chi tiết, đi từ việc nhận diện vấn đề đến việc xây dựng mô hình nghiên cứu.
I. Nhận dạng vấn đề nghiên cứu
Phần này hướng dẫn quy trình nhận dạng vấn đề nghiên cứu, bao gồm:
- Xác định lĩnh vực nghiên cứu (field of study): Bước đầu tiên là khoanh vùng lĩnh vực mà nhà nghiên cứu quan tâm.
- Thu hẹp lĩnh vực nghiên cứu thành chủ đề (topic): Từ lĩnh vực rộng, xác định một chủ đề cụ thể, có tính khả thi để nghiên cứu.
- Xác định vướng mắc của chủ đề (problems): Tìm ra những điểm chưa rõ ràng, những câu hỏi, những thách thức tồn tại trong chủ đề đã chọn.
- Nêu vấn đề nghiên cứu (statement of problem): Diễn đạt rõ ràng, súc tích vấn đề cần được giải quyết thông qua nghiên cứu.
Chương cũng đề cập đến các nguồn để nhận dạng vấn đề nghiên cứu, bao gồm lý thuyết, kinh nghiệm cá nhân, tổng hợp các nghiên cứu trước, và những vướng mắc thực tế. Bên cạnh đó, các yếu tố cần thiết khi nêu vấn đề nghiên cứu cũng được nhấn mạnh: xác định rõ biến nghiên cứu, biến tác động, khả năng đo lường, và giới hạn về không gian, thời gian.
Đặc biệt, chương trình bày cách xác định tính chất có thể nghiên cứu được của một đề tài, xem xét tính khả thi về thu thập, phân tích dữ liệu, đóng góp về lý thuyết và thực tiễn, cũng như nguồn lực của nhà nghiên cứu. Cuối cùng, phần này làm rõ vai trò của câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu trong việc làm sáng tỏ vấn đề, mối quan hệ giữa các biến, và tầm quan trọng của chúng trong việc hình thành bài viết.
II. Chọn kế hoạch nghiên cứu
Phần này giới thiệu các phương pháp nghiên cứu chính:
- Nghiên cứu định tính: Bao gồm các phương pháp như Lịch sử, Tình huống, Nhân chủng học, Hiện tượng, Lý thuyết nền, và Nội dung. Các phương pháp này phục vụ các yêu cầu như mô tả, giải thích, thẩm định và đánh giá.
- Nghiên cứu định lượng: Bao gồm các phương pháp Mô tả và Thực nghiệm.
Chương trình bày chi tiết về từng loại hình nghiên cứu định tính, bao gồm mục tiêu, cách thu thập và phân tích dữ liệu, cũng như phạm vi áp dụng.