Chuyên đề tốt nghiệp
Vấn đề về vốn là một yêu cầu cấp thiết đối với nền kinh tế, đặc biệt là vốn cho sản xuất kinh doanh. Hệ thống ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc huy động và cung cấp vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, hệ thống ngân hàng vẫn còn những tồn tại cần được nghiên cứu để nâng cao hiệu quả hoạt động.
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nền kinh tế Việt Nam hiện nay đòi hỏi một lượng vốn lớn cho đầu tư và sản xuất kinh doanh, vượt quá khả năng tự có của các doanh nghiệp. Nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng tăng để thay đổi cơ cấu kinh tế và xây dựng cơ sở hạ tầng. Mặc dù hệ thống ngân hàng đã có những bước tiến, nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu vốn. Đặc biệt, từ năm 1994, khi bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vấn đề vốn trở nên cấp bách. Hoạt động huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NHNo&PTNT) huyện Vụ Bản đã đạt được kết quả nhất định, nhưng vẫn còn tồn tại, cần nghiên cứu lý luận và thực tiễn để nâng cao hiệu quả.
2. Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng công tác huy động vốn tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Vụ Bản.
3. Phạm vi nghiên cứu
Các số liệu trong bảng tổng kết tài sản và báo cáo kết quả kinh doanh của NHNo&PTNT huyện Vụ Bản từ năm 2000 đến năm 2003.
4. Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng phương pháp so sánh, phân tích, luận, giải.
5. Bố cục
Đề tài được chia làm 3 chương:
- Chương 1: NHTM và công tác huy động vốn tại các NHTM.
- Chương 2: Thực trạng công tác huy động vốn tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Vụ Bản.
- Chương 3: Giải pháp và kiến nghị để đẩy mạnh công tác huy động vốn tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Vụ Bản.
Chương 1: Ngân hàng thương mại và những vấn đề về công tác huy động vốn tại ngân hàng thương mại
1.1 Ngân hàng thương mại và hoạt động của NHTM trong nền kinh tế thị trường.
1.1.1 Khái niệm về ngân hàng thương mại
NHTM là một định chế tài chính thực hiện các hoạt động chủ yếu là nhận tiền gửi, cho vay, chiết khấu và thanh toán.
1.1.2 Sự ra đời và phát triển của NHTM
Lịch sử phát triển của NHTM gắn liền với sự phát triển của thương mại và nhu cầu sử dụng tiền tệ. Từ những người giữ hộ vàng ban đầu, NHTM đã phát triển thành các định chế tài chính quan trọng, đóng vai trò không thể thiếu trong nền kinh tế.
1.1.3 Vai trò của NHTM
- 1.1.3.1 NHTM là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế: NHTM huy động vốn tạm thời nhàn rỗi và cấp vốn cho nền kinh tế thông qua hoạt động tín dụng, giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế.
- 1.1.3.2 NHTM là cầu nối doanh nghiệp và thị trường: NHTM cung cấp vốn cho doanh nghiệp để đầu tư, sản xuất, kinh doanh, giúp doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
- 1.1.3.3 NHTM là công cụ để nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế: Thông qua hoạt động thanh toán và cấp tín dụng, NHTM góp phần điều tiết lượng tiền trong lưu thông, điều khiển luồng vốn và thực hiện vai trò điều tiết gián tiếp vĩ mô nền kinh tế.
- 1.1.3.4 NHTM là cầu nối nền tài chính quốc gia và nền tài chính quốc tế: NHTM thúc đẩy hoạt động ngoại thương, thực hiện nghiệp vụ hối đoái, tạo điều kiện cho nền tài chính quốc gia hòa nhập với nền tài chính quốc tế.
1.1.4 Chức năng của NHTNM
- 1.1.4.1 Chức năng trung gian tài chính: NHTM nhận tiền gửi và cho vay, chuyển tiền tiết kiệm thành đầu tư, khắc phục hạn chế của thị trường tài chính trực tiếp.
- 1.1.4.2 Chức năng tạo tiền: Thông qua hoạt động cấp tín dụng, NHTM làm tăng khối lượng tiền trong nền kinh tế.
- 1.1.4.3 Chức năng cung cấp và quản lý các phương tiện thanh toán: NHTM cung cấp các phương tiện thanh toán đa dạng, giúp giao dịch thương mại diễn ra an toàn, nhanh chóng và hiệu quả.
- 1.1.4.4 NHTM cung cấp các dịch vụ tài chính: Ngoài huy động và cho vay, NHTM cung cấp nhiều dịch vụ tài chính khác như thanh toán, môi giới, bảo lãnh, tư vấn, bảo hiểm.
1.2 Vốn trong kinh doanh ngân hàng.
1.2.1 Khái niệm về vốn
Vốn của NHTM là toàn bộ giá trị tiền tệ mà ngân hàng huy động và tạo lập để đầu tư, cho vay và đáp ứng các nhu cầu khác trong hoạt động kinh doanh. Thực chất, vốn của NHTM là một bộ phận thu nhập quốc dân tạm thời nhàn rỗi.
1.2.2 Vai trò của vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM.
- 1.1.1 Vốn là cơ sở để ngân hàng tổ chức mọi hoạt động kinh doanh: Vốn quyết định khả năng kinh doanh của NHTM.
- 1.2.2.2 Vốn quyết định quy mô của hoạt động tín dụng và các hoạt động khác của NHTM: Vốn ảnh hưởng đến việc mở rộng hoặc thu hẹp khối lượng tín dụng và các hoạt động khác.
- 1.2.2.3 Vốn quyết định khả năng thanh toán và đảm bảo uy tín của ngân hàng trên thị trường: Khả năng thanh toán của ngân hàng tỷ lệ thuận với khối lượng vốn, góp phần nâng cao uy tín.
- 1.2.2.4 Vốn là một trong những yếu tố quyết định đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng: Vốn lớn giúp ngân hàng giảm lãi suất cho vay, mở rộng các hình thức kinh doanh, tăng cường cạnh tranh.
1.2.3 Kết cấu vốn của NHTM
- 1.2.3.1 Vốn tự có: Bao gồm vốn điều lệ, quỹ dự trữ và một số tài sản nợ khác. Vốn tự có chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng có vai trò quan trọng.
- 1.2.3.2 Vốn huy động: Là nguồn vốn chủ yếu và quan trọng nhất của NHTM, bao gồm tiền gửi của cá nhân, hộ gia đình và tổ chức kinh tế.
- 1.2.3.3 Vốn đi vay: Bao gồm vay các TCTD khác và vay NHTƯ. Đây là nguồn vốn có chi phí cao, chỉ sử dụng khi thực sự cần thiết.
- 1.2.3.4 Vốn khác: Bao gồm vốn trong thanh toán, vốn uỷ thác đầu tư.
1.3 Huy động vốn của NHTM
1.3.1 Các hình thức huy động vốn của NHTM
- 1.3.1.1 Tiền gửi của khách hàng: Bao gồm tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn của tổ chức kinh tế, cá nhân và hộ gia đình.
- 1.3.1.2 Huy động vốn thông qua phát hành giấy tờ có giá: Bao gồm kỳ phiếu và trái phiếu ngân hàng.
- 1.3.1.3 Huy động vốn qua đi vay: Bao gồm vay TCTD khác và vay NHTƯ.
1.3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn vốn huy động
- 1.3.2.1 Nhân tố khách quan: Môi trường chính trị - pháp luật, môi trường kinh tế, môi trường dân số, môi trường địa lý, môi trường công nghệ, môi trường văn hóa xã hội.