PHẦN I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ GIÁ THÀNH
I. CÁC KHÁI NIỆM CHUNG VỀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
1. Khái niệm về chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm
a) Khái niệm về chi phí sản xuất kinh doanh: Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp công nghiệp là toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa, cùng các chi phí khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình sản xuất để tạo ra sản phẩm, biểu hiện bằng tiền trong một thời kỳ nhất định. Doanh nghiệp sản xuất không chỉ hoạt động sản xuất mà còn thực hiện các hoạt động khác như cung cấp dịch vụ, đầu tư tài chính. Để hoạt động, doanh nghiệp phải chi các khoản chi phí về đối tượng lao động, tư liệu lao động, lao động con người, dịch vụ mua ngoài và các chi phí khác. Mọi chi phí phát sinh đều được biểu hiện bằng tiền tệ và gọi là chi phí sản xuất, kinh doanh. Chi phí sản xuất mang tính khách quan vì là tất yếu trong sản xuất, nhưng việc quản lý và tối ưu hóa chi phí lại phụ thuộc vào sự quản lý của con người.
b) Khái niệm về giá thành sản phẩm: Giá thành sản phẩm của doanh nghiệp công nghiệp là toàn bộ chi phí liên quan đến việc sử dụng nguyên vật liệu, động lực, tiền lương, máy móc thiết bị, quản lý phân xưởng, quản lý doanh nghiệp và chi phí tiêu thụ sản phẩm. Theo quan niệm khác, giá thành sản phẩm là một bộ phận của giá trị sản phẩm, bao gồm giá trị vật tư đã tiêu hao và lao động cần thiết để tạo ra sản phẩm. Trong kế toán, giá thành sản phẩm là những chi phí được tính vào giá thành sau khi quy trình sản xuất kết thúc, bao gồm chi phí lao động sống và lao động vật hóa liên quan đến khối lượng sản phẩm, công tác, lao vụ đã hoàn thành. Có ba loại giá thành chính:
- Giá thành kế hoạch: Là giá tính trước khi sản xuất, dựa trên định mức dự toán chi phí và đơn giá.
- Giá thành định mức: Là giá thành tính trước khi bắt đầu sản xuất, dựa trên các định mức bình quân tiên tiến, không biến đổi trong kỳ kế hoạch.
- Giá thành thực tế: Là giá thành sau khi hoàn thành sản xuất, dựa trên chi phí thực tế phát sinh, bao gồm cả các chi phí vượt định mức, vượt kế hoạch.
2. Cách phân loại giá thành
Dựa trên giai đoạn sản xuất và phạm vi, chi phí có thể được chia thành 3 loại giá thành:
- Giá thành phân xưởng: Bao gồm chi phí trực tiếp, chi phí sử dụng máy móc thiết bị và chi phí quản lý phân xưởng.
- Giá thành công xưởng: Bao gồm giá thành phân xưởng và chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho sản phẩm.
- Giá thành toàn bộ: Bao gồm giá thành công xưởng và chi phí ngoài sản xuất (chi phí liên quan đến tiêu thụ sản phẩm).
Trong công tác kế hoạch hóa và hạch toán, cần phân biệt giá thành kế hoạch và giá thành thực tế. Giá thành kế hoạch chỉ bao gồm các chi phí được xã hội chấp nhận ở mức hợp lý, trong khi giá thành thực tế hạch toán toàn bộ chi phí phát sinh, kể cả các chi phí không được tính vào giá thành kế hoạch.
3. Mối liên hệ giữa chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm
Việc tính toán giá thành sản phẩm dựa trên chi phí sản xuất kinh doanh, nhưng loại trừ các chi phí không liên quan trực tiếp đến quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm (như chi phí phục vụ đời sống văn hóa, sửa chữa lớn nhà cửa, nghiên cứu thí nghiệm, thiệt hại thiên tai...). Các chi phí do ngân sách Nhà nước đài thọ cũng không được tính vào giá thành sản phẩm. Giá thành có thể được tính theo khoản mục chi phí hoặc yếu tố chi phí.
II. CÁC PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ THÀNH THÔNG DỤNG
Doanh nghiệp có thể lựa chọn hoặc kết hợp nhiều phương pháp để tính giá thành đơn vị sản phẩm, tùy thuộc vào đối tượng hạch toán chi phí.
- Phương pháp trực tiếp: Áp dụng cho doanh nghiệp có quy trình kỹ thuật đơn giản, sản xuất ít mặt hàng, khối lượng lớn, chu kỳ sản xuất ngắn.
- Phương pháp tổng cộng chi phí: Áp dụng cho doanh nghiệp sản xuất lắp ráp, tính giá thành từng chi tiết, bộ phận rồi cộng lại.
- Phương pháp hệ số: Áp dụng cho doanh nghiệp có quy trình sản xuất phức tạp, tạo ra nhiều loại sản phẩm từ cùng một quy trình.
- Phương pháp tính giá thành theo khoản mục chi phí: Chia chi phí thành các khoản mục theo công dụng và vị trí.
PHẦN II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TÍNH GIÁ THÀNH TẠI CÔNG TY THƯƠNG MẠI – GIA CÔNG KIM KHÍ THÉP THÁI NGUYÊN
I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÔNG TY THƯƠNG MẠI – GIA CÔNG KIM KHÍ THÉP THÁI NGUYÊN
1. Chức năng nhiệm vụ
Công ty Thương mại-gia công kim khí thép Thái Nguyên được thành lập với vốn điều lệ ban đầu là 500 triệu đồng. Ngành nghề kinh doanh chính là buôn bán, đại lý, ký gửi hàng hóa sản xuất gia công kim khí. Công ty là doanh nghiệp tư nhân, hạch toán độc lập. Với đội ngũ 16 cán bộ nhân viên, trong đó bộ phận quản lý chiếm 7 người, công ty không ngừng củng cố và mở rộng hoạt động.
Hiện nay, Công ty là công ty TNHH 100% vốn tư nhân, trực thuộc công ty thép Thái Nguyên. Công ty đã mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhịp độ tăng trưởng hàng năm đạt kế hoạch đề ra. Công ty đã mở thêm một số đại lý mới và một văn phòng đại diện tại Hà Nội. Chức năng chủ yếu của công ty là kinh doanh, mua bán thép xây dựng và gia công sản phẩm cơ khí, chiếm 90% doanh thu. Công ty cũng kinh doanh thêm vật tư xây dựng và các sản phẩm phụ.
2. Cơ cấu tổ chức của công ty
Công ty Thương Mại-gia công kim khí thép Thái Nguyên có bộ máy gọn nhẹ, theo cơ cấu trực tuyến. Giám đốc là người chỉ đạo trực tiếp các hoạt động của các phòng ban, cửa hàng, kho trạm, các bộ phận phòng ban làm tham mưu, giúp việc, hỗ trợ cho giám đốc. Các phòng ban chức năng bao gồm: Phòng Hành chính, Phòng Tài chính - Kế toán, Phòng Kinh doanh, Phòng Nghiệp vụ tổng đại lý, Cửa hàng Kinh doanh, Trạm kho, Xưởng gia công.