CTSCAN TRONG TẮC RUỘT
Bài thu hoạch cá nhân của HV Hồ Hoàng Kim, học viên Cao học HSCC khóa 2016-2018, tập trung vào ứng dụng của CTscan trong chẩn đoán tắc ruột.
Định nghĩa tắc ruột
- Tắc ruột hoàn toàn: Khí và dịch ruột không thể đi qua chỗ tắc.
- Tắc ruột một phần (bán tắc): Khí và dịch ruột chỉ có thể đi qua một phần chỗ tắc.
- Tắc ruột dạng nghẹt (strangulation): Mất máu nuôi ruột dẫn đến thiếu máu, hoại tử, thủng ruột.
- Tắc ruột có quai kín (close-loop obstruction): Đoạn ruột bị tắc ở hai điểm, gây tích tụ dịch, nguy cơ xoắn ruột và thiếu máu ruột.
Nguyên nhân tắc ruột non
- Bên ngoài ruột: Do dính, xoắn quai ruột, nghẹt (thoát vị, dính ruột), thoát vị, khối u chèn ép.
Triệu chứng lâm sàng
- Đau bụng, nôn, bí trung tiện và đại tiện, chướng bụng.
- Các bệnh nền gợi ý tắc ruột: tiền sử phẫu thuật ổ bụng, ung thư, bệnh Crohn.
Tiêu chuẩn chẩn đoán tắc ruột non trên CT
- Tiêu chuẩn chính: Ruột non giãn > 2.5 cm, đại tràng không giãn (< 6 cm), có điểm transition (chuyển tiếp từ chỗ giãn sang chỗ không giãn).
- Tiêu chuẩn phụ: Mức hơi-dịch, đại tràng xẹp.
Tắc ruột non do dính
- Chiếm khoảng 60% trường hợp tắc ruột non, thường liên quan đến tiền sử phẫu thuật ổ bụng (80%).
- Chẩn đoán dựa trên loại trừ các nguyên nhân khác.
- Hình ảnh CT: ruột non giãn (I) do đầy dịch, đoạn dưới chỗ dính xẹp (C).
Tắc ruột non do xoắn
- Xảy ra khi một đoạn ruột non và mạc treo bị xoắn quanh một trục.
- Hình ảnh kinh điển trên Xquang hoặc CT: quai ruột non hình chữ U.
- Các dấu hiệu đặc trưng trên CT: BEAK SIGN, WHIRL SIGN.
Tắc ruột non do thoát vị nghẹt
- Tỷ lệ 5% - 42% các ca tắc ruột non, tỷ lệ tử vong cao (20% - 37%).
- Liên quan đến dính, thoát vị nội hoặc thoát vị thành bụng.
- Dấu hiệu trên CT: bằng chứng tắc ruột non, thành ruột dày, tăng quang, Target sign, xung huyết mạc treo, đôi khi có khí trong thành ruột hoặc dịch tự do ổ bụng.
- TARGET SIGN (BULL'S EYE SIGN, DOUGHNUT SIGN) là dấu hiệu đặc trưng cho thấy dày thành ruột gây phù nề niêm mạc ruột.