Chương I: Những cơ sở lý luận chung của doanh nghiệp vừa và nhỏ
1. Khái niệm của doanh nghiệp vừa và nhỏ
Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) đã có nhiều tranh luận và định nghĩa khác nhau tùy thuộc vào từng quốc gia và chương trình phát triển. Ở Việt Nam, vấn đề này đã được giải quyết một phần thông qua các văn bản pháp lý. Công văn số 681/CP-KTN (1998) định nghĩa DNVVN dựa trên số công nhân dưới 200 người và vốn kinh doanh dưới 5 tỷ đồng. Tuy nhiên, để phân biệt rõ hơn, Nghị định số 90/2001/NĐ-CP đã đưa ra định nghĩa chính thức: DNVVN là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. Theo đó, doanh nghiệp cực nhỏ có từ 1-9 nhân công và doanh nghiệp nhỏ có từ 10-49 nhân công.
2. Tiêu chí phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ
Việc phân loại DNVVN trên thế giới và tại Việt Nam dựa trên hai nhóm tiêu chí chính: định tính và định lượng. Nhóm tiêu chí định tính bao gồm các đặc trưng như chuyên môn hóa thấp, mức độ phức tạp quản lý thấp. Nhóm tiêu chí định lượng bao gồm số lao động, giá trị tài sản/vốn, doanh thu, và lợi nhuận. Trong đó, số lao động là tiêu chí phổ biến nhất ở các nước APEC.
Tuy nhiên, sự phân loại này mang tính tương đối và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Trình độ phát triển kinh tế của một nước: Tiêu chí về quy mô thường cao hơn ở các nước phát triển.
- Tính chất ngành nghề: Các ngành sử dụng nhiều lao động hoặc nhiều vốn sẽ có tiêu chí phân loại khác nhau.
- Vùng lãnh thổ: Quy mô doanh nghiệp có thể khác nhau tùy theo khu vực.
Bảng tham khảo tiêu chí DNVVN ở một số nước như Úc, Mỹ, Nhật Bản, Đức, Đài Loan cho thấy sự đa dạng trong cách phân loại.
3. Ưu thế của doanh nghiệp vừa và nhỏ
DNVVN có những lợi thế đáng kể, bao gồm khả năng đáp ứng nhu cầu chuyên môn hóa, sử dụng nhiều lao động với kỹ thuật trung bình, linh hoạt và nhanh chóng thích nghi với thị trường. Họ có thể khai thác các thị trường ngách mà các doanh nghiệp lớn bỏ qua. Các ưu điểm cụ thể bao gồm:
- Dễ dàng khởi sự, bộ máy gọn nhẹ, năng động, nhạy bén với thị trường.
- Yêu cầu vốn hạn chế, điều kiện sản xuất đơn giản.
- Dễ dàng đổi mới trang thiết bị, công nghệ, hoạt động hiệu quả với chi phí cố định thấp.
- Ít xung đột giữa người lao động và người sử dụng lao động do quy mô nhỏ và mối quan hệ gắn bó.