Đề tài: Đổi mới cơ chế, chính sách đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ nhằm thúc đẩy sự phát triển của chúng ở Việt Nam hiện nay
A. Lời mở đầu
I. Kinh tế Việt Nam
1. Kinh tế Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc phát triển kinh tế là một yếu tố tất yếu đối với mọi quốc gia. Đối với Việt Nam, với xuất phát điểm là một nước nông nghiệp lạc hậu, Đảng và Nhà nước đã xác định phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) là một tất yếu khách quan để thúc đẩy nền kinh tế.
2. Lý do viết đề tài
a. Tầm quan trọng của đề tài
Đề tài tập trung phân tích thực trạng, cơ hội và tồn đọng của DNVVN, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao vai trò của DNVVN đối với sự phát triển kinh tế quốc gia.
b. Nâng cao nhận thức của sinh viên
Đề tài giúp sinh viên nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của DNVVN đối với sự phát triển kinh tế đất nước, đồng thời là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn.
A. Phần lý luận chung
I. Kinh tế Việt Nam, vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN)
Từ sau công cuộc đổi mới năm 1986, chuyển sang nền kinh tế thị trường, vai trò của DNVVN ngày càng được nhận thức rõ hơn. Mặc dù vậy, quá trình phát triển của DNVVN vẫn đối mặt với nhiều thách thức:
- Sản xuất kinh doanh hiệu quả thấp do chi phí vận chuyển cao, thiếu thông tin thị trường, khó khăn về tài chính, công nghệ lạc hậu.
- Cơ chế quản lý còn nhiều bất cập.
2. Vai trò của DNVVN đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước ta hiện nay.
DNVVN đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, bao gồm:
- Đóng góp vào kết quả hoạt động của nền kinh tế, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số doanh nghiệp.
- Tạo việc làm và thu nhập cho người lao động, góp phần giải quyết vấn đề thất nghiệp.
- Thu hút vốn đầu tư phát triển kinh tế, làm cho nền kinh tế năng động hơn.
- Có khả năng tận dụng các nguồn lực xã hội, đặc biệt là lao động và nguyên liệu tại chỗ.
- Tác động quan trọng tới công nghiệp hóa - hiện đại hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
3. Thu hút vốn đầu tư phát triển kinh tế
DNVVN có khả năng thu hút vốn nhàn rỗi trong dân cư, góp phần tăng cường nguồn vốn cho nền kinh tế.
a. Làm cho nền kinh tế năng động
Số lượng DNVVN lớn tạo ra khả năng cạnh tranh, đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
b. Có khả năng tận dụng các nguồn lực xã hội
DNVVN có thể khởi sự với nguồn vốn hạn hẹp, sử dụng lao động phổ thông, tận dụng nguyên liệu tại chỗ, góp phần tạo việc làm và thúc đẩy kinh tế địa phương.
c. Có tác động quan trọng tới công nghiệp hóa - hiện đại hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Sự phát triển của DNVVN gắn liền với việc cải tiến công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
4. Sự cần thiết của DNVVN.
DNVVN cần thiết cho sự phát triển kinh tế vì những lý do sau:
- Gắn liền với các công nghệ trung gian, là cầu nối giữa công nghệ truyền thống và hiện đại.
- Có quy mô nhỏ, năng động, linh hoạt, khả năng sáng tạo.
- Dễ dàng đổi mới thiết bị, công nghệ, thích ứng với tiến bộ khoa học kỹ thuật.
- Cần ít vốn đầu tư, hiệu quả cao, thu hồi vốn nhanh.
- Tỷ suất vốn đầu tư trên lao động thấp, tạo việc làm hiệu quả.
- Hệ thống tổ chức quản lý gọn nhẹ, điều hành trực tiếp.
- Quan hệ lao động chặt chẽ.
- Ít bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế - xã hội.
II. Thực trạng của các DNVVN ở Việt Nam
1. Những yếu kém của DNVVN trong cơ chế thị trường hiện nay
DNVVN ở Việt Nam còn đối mặt với nhiều khó khăn và hạn chế:
- Về quan điểm chủ trương chính sách: Nhận thức về vai trò của DNVVN chưa rõ ràng, chính sách chưa ổn định.
- Vốn và tín dụng: Khó tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng, thủ tục phức tạp, chi phí giao dịch cao.
- Đất đai: Khó khăn trong việc cấp quyền sử dụng đất, thuê đất.
- Công nghệ - Kỹ thuật: Công nghệ lạc hậu, khó tiếp cận công nghệ hiện đại, chi phí nhập khẩu cao.
- Sức cạnh tranh và tiếp cận thị trường: Sản phẩm chất lượng thấp, khó cạnh tranh với hàng nhập khẩu, hạn chế về hoạt động thương mại.
- Kỹ năng đào tạo quản lý: Thiếu kỹ năng quản lý, đào tạo công nhân còn hạn chế.
- Tình hình công nợ: Tình trạng nợ khó đòi, chiếm dụng vốn phổ biến.
- Nhu cầu đào tạo: Chưa được đánh giá đúng mức.
2. Những vấn đề tồn tại của cơ chế quản lý DNVVN và nguyên nhân của sự tồn tại
a. Tồn tại cơ chế quản lý
- Thiếu văn bản pháp luật mang tính định hướng rõ ràng cho DNVVN.
- Hệ thống văn bản pháp luật chưa đồng bộ, chưa được thực hiện tốt.
- Chính sách còn xa rời thực tế, thuế đánh chồng chéo, không phân biệt quy mô doanh nghiệp.
- Ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp còn hạn chế.
- Tổ chức thực hiện pháp luật chưa tốt.