Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sau hơn 25 năm đổi mới, công tác đảm bảo an sinh xã hội (ASXH) ở Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về thể chế, hệ thống bảo hiểm xã hội, chính sách ưu đãi và trợ giúp xã hội. Tuy nhiên, công tác này cũng bộc lộ nhiều hạn chế và đối mặt với thách thức trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường đã làm phát sinh những mặt tiêu cực tác động đến đời sống xã hội, trong đó vấn đề ASXH ngày càng trở nên cấp thiết. Các lĩnh vực như Bảo hiểm y tế, an sinh xã hội cho người nghèo và các nhóm dân cư yếu thế (trẻ em, người già, dân di cư, người khuyết tật) còn nhiều bất cập. Đặc biệt tại các khu vực có tốc độ đô thị hóa cao như quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng, sự thay đổi đột ngột trong nếp sống kinh tế, xã hội khiến nhiều đối tượng khó thích ứng, dẫn đến nhiều rủi ro, bất lợi. Đây là những đối tượng dễ bị tổn thương mà hệ thống ASXH cần đặc biệt quan tâm.
Với lý do trên, học viên quyết định chọn đề tài: “Hoàn thiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng”.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Khái quát cơ sở lý luận về chính sách ASXH.
- Đánh giá thực trạng các chính sách ASXH tại quận Sơn Trà, chỉ ra những thành công và hạn chế.
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện thực thi chính sách ASXH cho quận Sơn Trà.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng: Hoàn thiện thực thi chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng.
- Phạm vi nghiên cứu: Tập trung vào một số chính sách ASXH cụ thể như: Chính sách BHXH và BHYT, chính sách đào tạo nghề, chính sách tạo việc làm, chính sách ưu đãi người có công, trợ giúp xã hội.
- Phạm vi không gian: Quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng.
4. Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng phương pháp khảo sát tổng hợp, thu thập số liệu thứ cấp từ các cơ quan thống kê, BHXH, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội; kết hợp điều tra trực tiếp thu thập số liệu sơ cấp. Đồng thời, áp dụng phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp, so sánh và tổng hợp tài liệu.
5. Bố cục đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:
- Chương 1: Một số vấn đề lý luận về hoàn thiện thực thi chính sách an sinh xã hội.
- Chương 2: Thực trạng chính sách an sinh xã hội của quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng.
- Chương 3: Phương hướng, giải pháp hoàn thiện thực thi chính sách an sinh xã hội của quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng.
6. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
An sinh xã hội là hệ thống các chính sách và giải pháp nhằm bảo vệ mức sống tối thiểu, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Bảo đảm ASXH là nhiệm vụ quan trọng của mỗi quốc gia trong quá trình phát triển.
Luận văn đã tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về ASXH, tập trung vào các vấn đề như: vai trò của khoa học xã hội trong hoạch định chính sách ASXH, chính sách ASXH với nông dân, vấn đề việc làm cho người dân bị thu hồi đất, phát triển hệ thống ASXH phù hợp với bối cảnh kinh tế thị trường, đặc biệt là các nghiên cứu liên quan đến việc hoàn thiện chính sách ASXH cho các nhóm dân cư dễ bị tổn thương tại các khu vực đô thị hóa.