Báo cáo Thực tập tốt nghiệp
CHƯƠNG 1
LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CẠNH TRANH VÀ NÂNG CAO KHẢ NĂNG CẠNH TRANH SẢN PHẨM TRÊN THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
1.1. XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ VÀ THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ
1.1.1. Khái niệm và vai trò của xuất khẩu hàng hoá
Xuất khẩu là hoạt động bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ cho người nước ngoài trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương thức thanh toán. Xuất khẩu là sự mở rộng của hoạt động buôn bán trong nước, là một bộ phận của thương mại quốc tế. Hoạt động giao dịch được gọi là xuất khẩu khi thỏa mãn các điều kiện: trụ sở kinh doanh của bên mua và bán ở hai nước khác nhau; đồng tiền thanh toán là ngoại tệ; hàng hóa di chuyển ra khỏi biên giới quốc gia. Xuất khẩu là hoạt động cơ bản của kinh tế đối ngoại, thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động.
1.1.2. Đặc điểm của thị trường xuất khẩu hàng hoá
Thị trường xuất khẩu hàng hoá có đặc điểm:
- Tập khách hàng tiềm năng có quan điểm, thị hiếu, hành vi tiêu dùng khác nhau.
- Nhiều nhà cung ứng bao gồm cả người cung ứng nội địa và các công ty đa quốc gia, tính cạnh tranh cao.
- Giá cả hàng hoá hình thành theo mức giá quốc tế chung, có thể bao gồm chi phí vận chuyển, bảo quản.
- Chịu tác động của nhiều yếu tố như kinh tế, chính trị, pháp luật, văn hóa, do đó mức độ rủi ro cao.
1.1.3. Các hình thức xuất khẩu chủ yếu
- 1.1.3.1. Xuất khẩu trực tiếp: Công ty trực tiếp bán sản phẩm ra thị trường nước ngoài. Hình thức này đòi hỏi chi phí cao, nguồn lực lớn nhưng mang lại lợi ích kiểm soát sản phẩm, giá cả, hệ thống phân phối và nắm bắt thị trường.
- 1.1.3.2. Xuất khẩu uỷ thác: Đơn vị được cấp giấy phép xuất khẩu ủy thác cho đơn vị khác có chức năng kinh doanh xuất nhập khẩu thực hiện. Hình thức này giảm thiểu rủi ro, vốn đầu tư, tốc độ chu chuyển vốn nhanh nhưng doanh nghiệp không kiểm soát được sản phẩm, phân phối, giá cả.
- 1.1.3.3. Hoạt động xuất khẩu theo hình thức buôn bán đối lưu: Phương thức trao đổi hàng hóa kết hợp chặt chẽ với nhập khẩu, người bán đồng thời là người mua. Mục đích là thu về hàng hóa có giá trị tương đương, tránh kiểm soát ngoại tệ, khắc phục tình trạng thiếu ngoại tệ.
- 1.1.3.4. Hoạt động xuất khẩu theo hình thức gia công quốc tế: Một bên nhận gia công nhập khẩu nguyên liệu hoặc bán thành phẩm để chế biến ra thành phẩm và nhận thù lao. Hình thức này giúp tận dụng nguyên liệu phụ, nhân công giá rẻ, giải quyết việc làm.
- 1.1.3.5. Hoạt động xuất khẩu theo nghị định thư: Chính phủ hai bên ký kết văn bản, hiệp định về trao đổi hàng hóa, dịch vụ.
- 1.1.3.6. Một số loại hình xuất khẩu khác: Bao gồm Tạm nhập - tái xuất và Chuyển khẩu hàng hóa.
1.2. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
1.2.1. Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế
Hội nhập kinh tế quốc tế là sự gắn kết nền kinh tế của một nước vào các tổ chức kinh tế quốc tế, thực hiện chính sách kinh tế mở, tham gia các định chế tài chính quốc tế, tự do hóa thương mại và đầu tư.
1.2.2. Xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế
Xu thế hội nhập kinh tế mang tính nổi bật, thúc đẩy thương mại, giảm rào cản thương mại. Doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực cạnh tranh lớn từ các công ty nước ngoài có tiềm lực tài chính, công nghệ hiện đại. Các quy định về môi trường cũng trở thành rào cản mới.
1.2.2.2. Ảnh hưởng của hội nhập nền kinh tế đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
Hội nhập mang lại thuận lợi như ưu đãi thương mại, mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, tiếp cận công nghệ hiện đại. Tuy nhiên cũng đi kèm khó khăn, thách thức do cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
1.2.3. Một số vấn đề cạnh tranh của doanh nghiệp trong xu thế hội nhập
1.2.3.1. Khái niệm
Cạnh tranh là sự ganh đua giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm giành ưu thế về sản phẩm, dịch vụ, khách hàng.
1.2.3.2. Vai trò của cạnh tranh
Cạnh tranh đóng vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp (quyết định sự tồn tại và phát triển, thúc đẩy nâng cao hiệu quả), người tiêu dùng (có nhiều lựa chọn sản phẩm phong phú, đa dạng) và nền kinh tế (là động lực phát triển lực lượng sản xuất, khoa học kỹ thuật).
1.2.3.3. Các loại hình cạnh tranh.
- Theo chủ thể tham gia thị trường: Cạnh tranh giữa người bán và người mua; cạnh tranh giữa người mua với người bán; cạnh tranh giữa những người bán với nhau.
- Theo phạm vi ngành kinh tế: Cạnh tranh trong nội bộ ngành; cạnh tranh giữa các ngành.
- Theo mức độ, tính chất: Cạnh tranh hoàn hảo; cạnh tranh không hoàn hảo; cạnh tranh độc quyền.
1.3. KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI TRÊN THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ
1.3.1. Khái niệm và các yếu tố cấu thành khả năng cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu hàng hoá
Khả năng cạnh tranh là lợi thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh trong việc thỏa mãn yêu cầu thị trường. Các yếu tố cấu thành bao gồm:
- Chất lượng sản phẩm: Tập hợp các thuộc tính của sản phẩm, yếu tố sống còn để cạnh tranh.
- Giá cả: Công cụ quan trọng để tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm.
- Tiềm lực tài chính: Nguồn vốn mạnh giúp doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh và thực hiện các chiến lược.
- Trình độ đội ngũ lao động: Đầu tư nâng cao tay nghề, kỹ năng, kiến thức cho người lao động.
1.3.2. Các chỉ tiêu đánh giá khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
- Nhóm chỉ tiêu định lượng: Doanh thu xuất khẩu, tỷ suất lợi nhuận, thị phần, tỷ lệ chi phí marketing.
- Nhóm chỉ tiêu định tính: Uy tín doanh nghiệp, thương hiệu, lợi thế thương mại, chất lượng dịch vụ.
1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp
- Nhân tố bên ngoài doanh nghiệp: Môi trường vĩ mô (kinh tế, chính trị, pháp luật, văn hóa, xã hội, tự nhiên, công nghệ).