I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Đậu tương (Glycine max L. Merrill) là một trong tám loài cây lấy dầu quan trọng trên toàn cầu, được trồng ở gần 100 quốc gia. Loài cây này phát triển tốt trong khoảng vĩ độ từ xích đạo đến 55°, chủ yếu ở độ cao dưới 1.000 mét so với mực nước biển. Năm 2010, sản xuất đậu tương toàn cầu đạt 102,39 triệu ha với năng suất 2,55 tấn/ha, cho tổng sản lượng 261,58 triệu tấn. Đậu tương chiếm 37% tổng diện tích cây trồng lấy hạt làm dầu và 28% tổng sản lượng dầu thực vật toàn cầu.
Tại Việt Nam, diện tích sản xuất đậu tương đạt đỉnh cao 204,1 ngàn ha vào năm 2005. Tuy nhiên, những năm gần đây, diện tích này có xu hướng giảm, năng suất chỉ đạt 1,50 tấn/ha vào năm 2010, bằng 60,6% năng suất trung bình thế giới. Tỉnh Cao Bằng, một tỉnh miền núi phía Bắc, có diện tích sản xuất đậu tương, mía, ngô đáng kể. Tuy nhiên, việc độc canh cây mía, ngô đã làm suy giảm dinh dưỡng đất, giảm năng suất và hiệu quả sản xuất. Bên cạnh đó, việc trồng xen canh, luân canh với cây đậu tương chưa được chú trọng, cùng với sự thiếu hụt giống đậu tương mới phù hợp và các biện pháp kỹ thuật canh tác chậm cải tiến, đã dẫn đến sản xuất đậu tương kém ổn định, diện tích giảm và năng suất thấp.
Nhằm góp phần thực hiện Chiến lược Quốc gia và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Cao Bằng, đề tài "Nghiên cứu xác định giống và kỹ thuật trồng xen, luân canh cây đậu tương với cây mía, ngô góp phần tăng thu nhập cho người sản xuất mía và ngô hàng hóa tại Cao Bằng" được thực hiện nhằm cải thiện tình hình sản xuất đậu tương tại địa phương.
II. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI
1. Mục tiêu tổng quát:
Nâng cao hiệu quả kinh tế từ sản xuất đậu tương trồng xen, luân canh với cây mía, ngô, phù hợp với hệ thống canh tác hiện tại và hướng tới phát triển bền vững tại Cao Bằng.
2. Mục tiêu cụ thể:
- Xác định được các giống đậu tương phù hợp cho việc trồng xen và luân canh với cây mía, ngô.
- Xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác trồng xen và luân canh đậu tương với mía, ngô nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất tại vùng sản xuất mía, ngô hàng hóa.
- Xây dựng mô hình trồng xen và luân canh đậu tương với mía, ngô có hiệu quả sản xuất tăng từ 10-15% so với hiện tại tại một số địa phương của Cao Bằng.