Tiểu luận triết học
MỤC LỤC
Lời giới thiệu
- A. Giới thiệu đề tài
- B. Nội dung
A. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
I. QUAN NIỆM VỀ CNH-HĐH TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM
Trên thế giới, công nghiệp hóa (CNH) ban đầu được hiểu là quá trình thay thế lao động thủ công bằng lao động sử dụng máy móc. Tuy nhiên, do tính lịch sử của các khái niệm kinh tế, quan niệm về CNH đã có sự thay đổi. Ở Việt Nam, CNH được xác định là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội, sử dụng phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến, hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghiệp và khoa học công nghệ để tạo ra năng suất lao động cao.
Đặc điểm của CNH ở Việt Nam hiện nay:
- CNH phải gắn liền với Hiện đại hóa (HĐH) để tiếp cận kinh tế tri thức.
- CNH phải phục vụ mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội, tăng cường sức mạnh bảo vệ nền độc lập dân tộc.
- CNH diễn ra trong điều kiện kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước, vận dụng các quy luật khách quan.
- CNH-HĐH diễn ra trong bối cảnh toàn cầu hóa, mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế, vừa có cơ hội, vừa đối mặt với thách thức.
II. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
1. Ý NGHĨA TRỰC TIẾP CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài có ý nghĩa to lớn đối với quá trình CNH-HĐH ở Việt Nam:
- Phân tích, đánh giá chính xác thực trạng CNH-HĐH, bao gồm tiền đề, thành tựu, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp thúc đẩy.
- Sử dụng quan điểm toàn diện để làm rõ mối quan hệ giữa CNH-HĐH với các yếu tố như lực lượng sản xuất, khoa học công nghệ, vốn, lao động.
- Đề xuất các giải pháp vĩ mô thúc đẩy CNH-HĐH, dựa trên quan điểm phát triển và điều kiện cụ thể của đất nước, có tính đến yếu tố lịch sử.
2. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI THÔNG QUA Ý NGHĨA VIỆC XÂY DỰNG CNH-HĐH Ở VIỆT NAM
CNH-HĐH có ý nghĩa chiến lược đối với Việt Nam:
- Là quá trình thực hiện mục tiêu xây dựng kinh tế xã hội chủ nghĩa, cải biến xã hội nông nghiệp thành xã hội công nghiệp, hình thành quan hệ sản xuất tiến bộ.
- Tạo điều kiện vật chất kỹ thuật cần thiết, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng năng suất lao động, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội.
- Tạo cơ sở vật chất để biến đổi chất lượng lực lượng sản xuất, nâng cao vai trò người lao động, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
- Tạo cơ sở củng cố khối liên minh công nhân, nông dân, trí thức; tăng cường quyền lực, sức mạnh và hiệu quả của bộ máy quản lý kinh tế nhà nước.
- Tạo điều kiện vật chất xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, vững mạnh, thực hiện tốt phân công và hợp tác quốc tế.
- Thúc đẩy sự phân công lao động xã hội, quy hoạch vùng lãnh thổ hợp lý, tăng cường liên kết kinh tế giữa các vùng.
- Tạo tiền đề vật chất xây dựng, phát triển và hiện đại hóa nền quốc phòng, an ninh gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội.
B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ CỦA ĐỀ TÀI
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN TRIẾT HỌC MAC-LÊNIN
Đề tài vận dụng hai nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng:
- Nguyên lý về mối quan hệ phổ biến: Mọi sự vật, hiện tượng đều tồn tại trong mối liên hệ qua lại, tác động lẫn nhau. Mối liên hệ có tính khách quan và phổ biến. Khi xem xét cần có quan điểm toàn diện, chú trọng các mối liên hệ bên trong, chủ yếu, bản chất, tất nhiên.
- Nguyên lý về sự phát triển: Phát triển là quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp. Sự phát triển có tính khách quan, phổ biến, đa dạng và phong phú. Cần có quan điểm phát triển, thấy được xu hướng biến đổi, khuynh hướng phát triển trong tương lai.
Quan điểm vận dụng từ hai nguyên lý trên cho quá trình CNH-HĐH ở Việt Nam:
- Quan điểm toàn diện: Phân tích CNH-HĐH trong mối liên hệ qua lại giữa các bộ phận, các mặt của nó và với các sự vật, hiện tượng khác; tránh phiến diện.
- Quan điểm phát triển: Nhận thức rõ xu hướng vận động, phát triển của CNH-HĐH, chia thành các giai đoạn và có biện pháp phù hợp. Khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ.
- Quan điểm lịch sử: Phân tích CNH-HĐH dựa trên điều kiện cụ thể, môi trường cụ thể của Việt Nam và bối cảnh quốc tế.
2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
- CNH-HĐH ở Việt Nam có tính tất yếu khách quan:
- Tính phổ biến: CNH-HĐH là yêu cầu khách quan để xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho nền kinh tế, phù hợp với xu thế thời đại.
- Tạo cơ sở vật chất kĩ thuật cho nền kinh tế xã hội chủ nghĩa: CNH-HĐH là quá trình tạo ra nền tảng, cơ sở cho nền kinh tế quốc dân.
- Phù hợp với xu hướng thời đại: CNH-HĐH là lựa chọn phù hợp với Việt Nam hiện nay, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế và CNH-HĐH:
Tư tưởng Hồ Chí Minh nhấn mạnh xây dựng nền kinh tế vững mạnh, độc lập tự chủ, quan tâm đến các ngành kinh tế, cơ cấu vùng, cơ cấu kinh tế. Đặc biệt quan tâm đến phát triển nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, thủ công nghiệp và đổi mới cơ chế quản lý.
- Tư tưởng của Đảng ta về tiến hành CNH-HĐH:
- Đường lối, mục tiêu, tư tưởng phát triển kinh tế: Đẩy mạnh CNH-HĐH, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, hiện đại; phát huy nội lực, tranh thủ nguồn lực bên ngoài; tăng trưởng kinh tế đi đôi với công bằng xã hội, bảo vệ môi trường.
- Mục tiêu đến năm 2020: Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.
- Chiến lược đến năm 2010: GDP tăng gấp đôi năm 2000, chuyển dịch cơ cấu lao động, phát triển CNH-HĐH theo hướng rút ngắn và nhảy vọt.
- Kinh nghiệm từ các cuộc cách mạng công nghiệp trên thế giới:
- CNH phải gắn với khoa học kỹ thuật, tận dụng thành tựu khoa học.
- CNH phải tuân thủ nguyên tắc từ thấp đến cao, có thể rút ngắn hoặc nhảy vọt.
- CNH phải cân đối giữa các ngành, lĩnh vực và vùng miền.
- Cần huy động vốn hiệu quả từ cả trong và ngoài nước.
II. THỰC TRẠNG QUÁ TRÌNH CNH-HĐH Ở VIỆT NAM
1. NHỮNG THÀNH TỰU ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC
Ngành nông, lâm, ngư nghiệp có bước phát triển vượt bậc, từ chỗ thiếu lương thực đến tự cung tự cấp và xuất khẩu. Sản xuất cây công nghiệp tăng nhanh theo hướng xuất khẩu.