Tiểu luận triết: Những tư tưởng cơ bản của Nho giáo và ảnh hưởng của nó ở nước ta
Luận văn khám phá những tư tưởng cốt lõi của Nho giáo, một hệ thống triết học và đạo đức có ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa và xã hội Việt Nam. Bắt đầu từ việc trích dẫn lời khẳng định của F. Engels về vai trò nền tảng của văn minh Hy Lạp và La Mã đối với sự phát triển của Châu Âu hiện đại, luận văn đặt ra vấn đề tương tự: liệu văn minh cổ đại Trung Quốc, đặc biệt là Nho giáo, có phải là yếu tố then chốt định hình nên bản sắc văn hóa và sự phát triển của Việt Nam hay không.
Luận văn đi sâu vào phân tích quá trình hình thành và phát triển của Nho giáo, nhấn mạnh vai trò của các kinh điển như “Luận ngữ”, “Mạnh Tử” và hệ thống “Ngũ kinh”. Đặc biệt, luận văn đề cập đến sự chú giải và hiệu đính các kinh điển này bởi các học giả như Khổng Dĩnh Đạt dưới thời Đường Thái Tông, cho thấy nỗ lực hệ thống hóa và truyền bá tư tưởng Nho giáo qua các triều đại.
Một phần quan trọng của luận văn là việc xem xét các quan điểm triết học về bản tính con người, đặc biệt là thuyết nhị nguyên thiện ác. Luận văn trình bày cách các nhà Nho như Trương Tái, Trình Hạo, Trình Di, Chu Hi đã giải thích sự tồn tại của cái thiện và cái ác thông qua khái niệm “khí bẩm”, cho rằng sự khác biệt về “phân lượng” khí bẩm dẫn đến các hành vi khác nhau của con người.
Luận văn cũng làm rõ sự du nhập và ảnh hưởng của Nho giáo tại Việt Nam. Việc Nho giáo chiếm vị trí độc tôn từ thế kỷ XV và đạt đỉnh cao dưới thời vua Lê Thánh Tông được xem là hệ quả tất yếu của nhu cầu xã hội lúc bấy giờ, đặc biệt là nhu cầu xây dựng và tổ chức bộ máy nhà nước.