Chương I: TỔNG QUAN VỀ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH
I. VAI TRÒ CỦA CHIẾN LƯỢC THỊ TRƯỜNG ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP
1. Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp
a. Khái niệm về chiến lược kinh doanh
Thuật ngữ "chiến lược" có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, ban đầu được sử dụng trong lĩnh vực quân sự để chỉ các kế hoạch dài hạn. Ngày nay, thuật ngữ này được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả kinh doanh.
Theo cách tiếp cận truyền thống, chiến lược kinh doanh được xem là tổng thể dài hạn của một tổ chức nhằm đạt mục tiêu lâu dài. Alfred D. Chandler định nghĩa chiến lược là việc xác định các mục tiêu cơ bản dài hạn của một doanh nghiệp và thực hiện chương trình hoạt động cùng với việc phân bổ các nguồn lực cần thiết để đạt được những mục tiêu ấy. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp dễ dàng hình dung công việc cần làm và lợi ích của kế hoạch dài hạn, tuy nhiên, nó bộc lộ hạn chế trong môi trường kinh doanh biến động do thiếu linh hoạt.
Theo cách tiếp cận hiện nay, chiến lược có thể rộng lớn hơn những gì doanh nghiệp dự định. Mintzberg cho rằng chiến lược là một mẫu hình trong dòng chảy các quyết định và chương trình hành động, có thể là chiến lược được thiết kế từ trước hoặc chiến lược đột biến. Cách tiếp cận hiện đại giúp doanh nghiệp ứng phó linh hoạt với biến động và phát huy tính sáng tạo, nhưng đòi hỏi người lãnh đạo có trình độ, khả năng dự báo và đánh giá cao.
Chiến lược kinh doanh của một doanh nghiệp có thể hiểu là nghệ thuật xây dựng mục tiêu dài hạn và các chính sách thực hiện nhằm định hướng và tạo ra lợi thế cạnh tranh.
Đặc trưng của chiến lược kinh doanh
- Tính định hướng dài hạn: Đặt ra mục tiêu và định hướng phát triển trong thời kỳ dài hạn (3-5 năm), thích ứng với môi trường kinh doanh biến động.
- Tính mục tiêu: Xác định rõ mục tiêu cơ bản và các chính sách thực hiện.
- Tính phù hợp: Đánh giá đúng thực trạng hoạt động và điều chỉnh theo biến đổi môi trường.
- Tính liên tục: Phản ánh trong suốt quá trình từ xây dựng, thực hiện, kiểm tra đến điều chỉnh.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chiến lược kinh doanh không thể tách rời khỏi cạnh tranh, giúp doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh trên thị trường.
b. Phân loại chiến lược kinh doanh trong doanh nghiệp
Có nhiều cách phân loại chiến lược kinh doanh:
- Căn cứ vào tính thực tiễn: Chiến lược kinh doanh dự kiến (kế hoạch) và chiến lược kinh doanh hiện thực (điều chỉnh theo thực tế).
- Căn cứ vào cấp làm chiến lược: Cấp doanh nghiệp (tổng thể), cấp đơn vị kinh doanh chiến lược (lợi thế cạnh tranh), cấp chức năng (hỗ trợ).
- Căn cứ vào phạm vi thực hiện: Trong nước và quốc tế.
- Căn cứ vào tầm quan trọng: Kết hợp, theo chiều sâu, mở rộng, đặc thù.
2. Vai trò của chiến lược kinh doanh
Chiến lược kinh doanh đóng vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, là kim chỉ nam dẫn đường. Nó mang lại nhiều lợi ích:
- Định hướng hoạt động trong tương lai, giúp doanh nghiệp linh hoạt và chủ động thích ứng với biến động thị trường.
- Giúp doanh nghiệp nắm bắt cơ hội, khai thác và sử dụng hợp lý nguồn lực.
- Tạo quỹ đạo hoạt động, liên kết các cá nhân và bộ phận hướng tới mục đích chung, tăng cường nội lực.
- Là công cụ cạnh tranh hiệu quả trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt.
3. Các nhân tố ảnh hưởng tới việc xây dựng chiến lược thị trường
Việc xây dựng chiến lược thị trường cần xem xét các nhân tố thuộc môi trường vĩ mô, môi trường ngành và đánh giá nội bộ doanh nghiệp.
- Phân tích môi trường vĩ mô: Bao gồm các yếu tố kinh tế, luật pháp, quản lý nhà nước, kỹ thuật - công nghệ, văn hóa - xã hội, tự nhiên.
- Phân tích môi trường ngành: Bao gồm các yếu tố quyết định tính chất và mức độ cạnh tranh như: đối thủ cạnh tranh, khách hàng, nhà cung ứng, sản phẩm thay thế.
- Đánh giá nội bộ doanh nghiệp: Phân tích thực trạng nguồn lực, điểm mạnh, điểm yếu để tận dụng và khắc phục.