Chương I: TỔNG QUAN VỀ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH
I. VAI TRÒ CỦA CHIẾN LƯỢC THỊ TRƯỜNG ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP
1. Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp
a. Khái niệm về chiến lược kinh doanh: Chiến lược, ban đầu xuất phát từ lĩnh vực quân sự, nay được hiểu rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả kinh doanh. Theo cách tiếp cận truyền thống, chiến lược kinh doanh là tổng thể dài hạn nhằm đạt mục tiêu lâu dài, xác định mục tiêu cơ bản, chương trình hành động và phân bổ nguồn lực. Tuy nhiên, cách tiếp cận này bộc lộ hạn chế trong môi trường kinh doanh biến động. Quan niệm hiện đại, theo Mintzberg, xem chiến lược là một mẫu hình trong dòng chảy các quyết định và hành động, có thể là chiến lược được thiết kế trước hoặc chiến lược đột biến. Cách tiếp cận hiện đại giúp doanh nghiệp ứng phó linh hoạt và phát huy tính sáng tạo, nhưng đòi hỏi người lãnh đạo có trình độ dự báo cao.
Chiến lược kinh doanh của một doanh nghiệp được hiểu là nghệ thuật xây dựng mục tiêu dài hạn và các chính sách thực hiện nhằm định hướng và tạo lợi thế cạnh tranh.
Đặc trưng của chiến lược kinh doanh:
- Tính định hướng dài hạn: Đặt mục tiêu và định hướng phát triển cho doanh nghiệp trong dài hạn (3-5 năm).
- Tính mục tiêu: Xác định rõ mục tiêu cơ bản, phương hướng và chính sách thực hiện.
- Tính phù hợp: Đánh giá đúng thực trạng, rà soát và điều chỉnh theo biến đổi môi trường.
- Tính liên tục: Phản ánh trong suốt quá trình từ xây dựng đến điều chỉnh chiến lược.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chiến lược kinh doanh không thể tách rời khỏi cạnh tranh, đảm bảo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
b. Phân loại chiến lược kinh doanh trong doanh nghiệp:
- Căn cứ vào tính thực tiễn: Chiến lược kinh doanh dự kiến (kế hoạch dài hạn) và chiến lược kinh doanh hiện thực (được điều chỉnh theo thực tế).
- Căn cứ vào cấp làm chiến lược: Chiến lược cấp doanh nghiệp (tổng thể), cấp đơn vị kinh doanh chiến lược (lợi thế cạnh tranh), và cấp chức năng (hỗ trợ).
- Căn cứ vào phạm vi thực hiện: Chiến lược trong nước và chiến lược quốc tế.
- Căn cứ vào tầm quan trọng: Chiến lược kết hợp (phía trước, phía sau, chiều ngang, chiều dọc), chiến lược theo chiều sâu (thâm nhập, phát triển thị trường, sản phẩm), chiến lược mở rộng (đa dạng hóa), và chiến lược đặc thù (liên doanh, liên kết).
2. Vai trò của chiến lược kinh doanh:
Chiến lược kinh doanh đóng vai trò quan trọng cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, là kim chỉ nam dẫn đường. Nó mang lại nhiều lợi ích:
- Định hướng hoạt động tương lai thông qua phân tích và dự báo môi trường.
- Giúp doanh nghiệp nắm bắt cơ hội, đối mặt nguy cơ, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
- Tạo quỹ đạo hoạt động, liên kết các cá nhân hướng tới mục đích chung, tăng cường nội lực.
- Là công cụ cạnh tranh hiệu quả trong bối cảnh thị trường ngày càng khốc liệt.
3. Các nhân tố ảnh hưởng tới việc xây dựng chiến lược thị trường:
Bao gồm nhóm nhân tố thuộc môi trường vĩ mô, môi trường ngành và đánh giá nội bộ doanh nghiệp.
a) Phân tích môi trường vĩ mô: Bao gồm các yếu tố kinh tế, luật pháp và quản lý nhà nước, kỹ thuật – công nghệ, văn hóa – xã hội, và tự nhiên.
b) Phân tích môi trường ngành: Bao gồm các đặc tính chung của ngành và các lực lượng cạnh tranh (đối thủ cạnh tranh, khách hàng, nhà cung cấp, sản phẩm thay thế, và các yếu tố nội bộ ngành).