Chuyên đề thực tập: Trục lợi bảo hiểm và giải pháp nhằm hạn chế tình hình trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại công ty Pjico
Chương I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI VÀ TRỤC LỢI BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI
I. THỰC TRẠNG VỀ TÌNH HÌNH XE CƠ GIỚI TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY
Xe cơ giới được định nghĩa là tất cả các loại xe tham gia giao thông trên đường bộ bằng động cơ của chính chiếc xe đó, trừ xe đạp máy. Theo Luật giao thông đường bộ, xe cơ giới bao gồm xe ô tô, máy kéo, xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy và các loại xe tương tự, kể cả xe cơ giới dành cho người tàn tật. Ngoài ra, xe máy chuyên dùng như xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp có tham gia giao thông đường bộ cũng được xem là xe cơ giới.
1. Đặc điểm hoạt động của xe cơ giới tại Việt Nam hiện nay
Hoạt động của xe cơ giới tại Việt Nam có những đặc điểm sau liên quan đến bảo hiểm:
- Số lượng xe tham gia giao thông tăng nhanh, dẫn đến tai nạn ngày càng nhiều và nghiêm trọng. Số lượng ô tô tăng 2,2 lần và xe máy tăng 3,6 lần trong giai đoạn 1995-2004.
- Xe cơ giới có tính động cơ cao, tính việt dã tốt, tham gia vào quá trình vận chuyển, dẫn đến xác suất rủi ro cao.
- Hoạt động phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng, thời tiết, địa hình. Tỷ lệ đường rải nhựa và bê tông còn hạn chế, cùng với nhiều đèo dốc nguy hiểm.
- Chịu sự chi phối của hệ thống luật pháp quốc gia.
Bảng 1: Số lượng xe cơ giới tham gia giao thông đường bộ tại Việt Nam hiện nay.
Bảng thống kê chi tiết số lượng ô tô và xe máy qua các năm từ 1995 đến 2004, cho thấy sự gia tăng đáng kể.
2. Tình hình tai nạn giao thông đường bộ tại Việt Nam.
Tai nạn giao thông đang là thách thức lớn, gia tăng đáng lo ngại và là mối quan tâm hàng đầu của xã hội. Hậu quả của tai nạn giao thông là rất nặng nề, gây mất mát về tài sản, ảnh hưởng đến ổn định xã hội và nghiêm trọng hơn là tổn thất về người.
- Số vụ tai nạn giao thông có xu hướng tăng cao, năm 2002 gấp 1,8 lần năm 1995.
- Số người chết do tai nạn giao thông tăng nhanh, năm 2004 gấp 2,3 lần năm 1995. Nhiều nạn nhân là lao động chính trong gia đình, trụ cột và cả thanh niên trẻ tuổi.
- Số người bị thương cũng tăng, gây quá tải cho bệnh viện và có thể dẫn đến tàn tật vĩnh viễn.
Bảng 2: Tình hình tai nạn giao thông đường bộ ở Việt Nam từ năm 1995-2004.
Bảng cung cấp số liệu chi tiết về số vụ tai nạn, số người chết, số người bị thương và tỷ lệ số người chết trên 10.000 xe cơ giới qua các năm.
Nguyên nhân tai nạn giao thông
Tai nạn giao thông tăng do nhiều nguyên nhân:
- Nguyên nhân khách quan: Tính động cơ cao của xe cơ giới và điều kiện khí hậu, địa hình phức tạp của Việt Nam.
- Nguyên nhân chủ quan: Nhu cầu đi lại tăng, giá xe cơ giới hạ, dẫn đến số lượng xe tăng đột biến trong khi cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng kịp. Ý thức chấp hành pháp luật giao thông của người điều khiển phương tiện còn kém, vi phạm tốc độ, vượt sai quy định, say rượu bia. Tỷ lệ người có giấy phép lái xe còn thấp.
II. SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN VÀ TÁC DỤNG CỦA BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI.
1. Ưu điểm của loại hình giao thông đường bộ tại Việt Nam.
Xe cơ giới có tính động cơ cao, linh hoạt, có thể vận chuyển người và hàng hóa đến nhiều nơi, kể cả địa hình phức tạp. Tốc độ vận chuyển nhanh, chi phí hợp lý, dễ sử dụng, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội Việt Nam.
2. Sự cần thiết khách quan của bảo hiểm xe cơ giới.
Tình trạng tai nạn giao thông gia tăng về số vụ và mức độ nghiêm trọng đòi hỏi sự cần thiết của bảo hiểm xe cơ giới để bù đắp tổn thất, ổn định tài chính, khắc phục hậu quả, bảo vệ quyền lợi người bị nạn và góp phần ổn định kinh tế - xã hội.
3. Tác dụng của bảo hiểm xe cơ giới.
- Đối với cá nhân: Giúp ổn định tài chính, khắc phục hậu quả tai nạn, giảm bớt gánh nặng tài chính, đảm bảo thực hiện nghĩa vụ dân sự.
- Đối với xã hội: Góp phần đảm bảo an ninh, an toàn xã hội, giảm bớt căng thẳng, ngăn ngừa tổn thất.
- Đối với Nhà Nước: Giảm gánh nặng ngân sách, tăng thu ngân sách, tạo nguồn tài chính để đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, thúc đẩy kinh tế, tạo việc làm.
III. MỘT SỐ NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI.
1. Bảo hiểm TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba.
Đây là nghiệp vụ bảo hiểm bắt buộc, nhằm đảm bảo bồi thường thiệt hại về thân thể, tính mạng và tài sản cho bên thứ ba do xe cơ giới gây ra. Bảo hiểm này góp phần hình thành quỹ bảo hiểm để chi trả nhanh chóng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị thiệt hại.
- Đối tượng bảo hiểm: Phần TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba phát sinh do hoạt động và điều khiển xe.
- Phạm vi bảo hiểm: Bao gồm thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản, hàng hóa, ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Loại trừ các trường hợp cố ý gây thiệt hại, xe không đủ điều kiện kỹ thuật, vi phạm luật giao thông, chiến tranh, bạo động, thiệt hại gián tiếp, mất cắp.
2. Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với thiệt hại về thân thể và tính mạng của hành khách.
Đây là loại hình bảo hiểm bắt buộc, nhằm ổn định cuộc sống cho hành khách không may bị tai nạn và gia đình họ, đồng thời góp phần ngăn ngừa tai nạn giao thông và tăng thu ngân sách.
- Đối tượng bảo hiểm: Tính mạng và sức khỏe của hành khách đi trên phương tiện kinh doanh chuyên chở hành khách.
- Phạm vi bảo hiểm: Bao gồm thiệt hại do thiên tai, tai nạn bất ngờ xảy ra trong suốt hành trình. Loại trừ tai nạn do vi phạm trật tự an toàn giao thông, vi phạm pháp luật, hoặc do nguyên nhân không liên quan đến quá trình vận chuyển.
3. Bảo hiểm vật chất thân xe.
Đây là loại hình bảo hiểm tài sản, thực hiện dưới hình thức tự nguyện, nhằm bồi thường thiệt hại vật chất xảy ra với xe do những rủi ro được bảo hiểm gây ra.
- Đối tượng bảo hiểm: Những chiếc xe còn giá trị và được phép lưu hành.
- Phạm vi bảo hiểm: Bao gồm các rủi ro như đâm va, lật đổ, cháy nổ, bão lụt, tai nạn bất ngờ khác. Loại trừ hao mòn tự nhiên, mất giá, hư hỏng do lỗi kỹ thuật, mất cắp, vi phạm các trường hợp loại trừ của bảo hiểm TNDS.