Tiểu luận: Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Bài viết tập trung làm rõ quan điểm của Đảng ta tại Đại hội X về việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xem đây là nhiệm vụ chiến lược quan trọng trong thời kỳ đổi mới. Tác giả đã luận giải các khía cạnh sau:
1. Lý luận về Nhà nước pháp quyền
- Nhà nước pháp quyền không phải là một kiểu nhà nước mà là một giá trị phổ biến, biểu hiện của trình độ phát triển dân chủ cao.
- Nhà nước pháp quyền là biểu hiện tập trung của chế độ dân chủ, trong đó dân chủ là bản chất, điều kiện và tiền đề.
- Bộ máy nhà nước pháp quyền được tổ chức và vận hành trên cơ sở các nguyên tắc dân chủ.
- Chế độ tư pháp dân chủ, nơi cơ quan xét xử chỉ tuân theo pháp luật.
- Nhà nước pháp quyền tư sản xuất hiện cùng với dân chủ tư sản.
- Nhà nước pháp quyền có hai hình thức: nhà nước pháp quyền tư sản và nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
2. Xây dựng Nhà nước pháp quyền là tất yếu khách quan đối với Việt Nam
- Tính tất yếu lịch sử bắt nguồn từ lịch sử xây dựng và phát triển của Nhà nước Việt Nam, thể hiện qua các bản Hiến pháp và các đạo luật.
- Tính tất yếu khách quan xuất phát từ định hướng xã hội chủ nghĩa, mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh", gắn liền với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và yêu cầu hội nhập quốc tế.
3. Đặc trưng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, quyền lực thuộc về nhân dân.
- Quyền lực nhà nước thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan.
- Hiến pháp và pháp luật có vị trí tối thượng, điều chỉnh mọi quan hệ xã hội.
- Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền con người, quyền công dân.
- Nhà nước tôn trọng và thực hiện các điều ước quốc tế.
- Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
4. Đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước
- Đổi mới Quốc hội theo hướng nâng cao chất lượng, thực hiện tốt chức năng lập pháp và giám sát tối cao.
- Xây dựng Chính phủ gọn nhẹ, hiệu lực, hiệu quả.
- Đổi mới các cơ quan tư pháp và thủ tục tư pháp.
- Đổi mới chính quyền địa phương.
- Xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức theo yêu cầu.