Tên đề tài
Lý luận và phương pháp dạy học Toán: Dạy học Toán cho học sinh THPT chuyên ngành Vật lý, Hóa học, Sinh học theo định hướng phát triển năng lực khám phá và chiếm lĩnh tri thức
Ngành
Lý luận và phương pháp dạy học Toán
Tóm tắt nội dung tài liệu
Luận văn tập trung vào việc nghiên cứu và đề xuất các biện pháp sư phạm nhằm nâng cao năng lực khám phá và chiếm lĩnh tri thức cho học sinh trung học phổ thông, đặc biệt là học sinh chuyên ngành Vật lý, Hóa học, Sinh học trong dạy học Toán. Nghiên cứu đi sâu vào phân tích khái niệm năng lực khám phá và chiếm lĩnh tri thức, các biểu hiện và các năng lực thành phần, cũng như các hoạt động tương thích. Luận văn cũng xem xét thực trạng dạy học Toán hiện nay, chỉ ra những khó khăn và nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong việc phát triển năng lực này cho học sinh. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một hệ thống các biện pháp sư phạm, các chủ đề dạy học tích hợp, tập trung vào việc tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm, khám phá, tư duy, và vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề thực tiễn. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm, môi trường học tập tích cực, và sự kết nối kiến thức Toán học với các môn khoa học tự nhiên khác.
Mục lục chi tiết
- Chương 1: Tổng quan tài liệu
- 1.1. Tổng quan
- 1.1.1. Năng lực
- 1.1.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
- 1.1.1.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
- 1.1.2. Các nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
- 1.1.3. Phát triển năng lực theo định hướng dạy học
- 1.1.3.1. Trên thế giới
- 1.1.3.2. Tại Việt Nam
- 1.2. Nâng cao năng lực khám phá và chiếm lĩnh tri thức
- 1.2.1. Hoạt động và hoạt động nhận thức
- 1.2.1.1. Hoạt động
- 1.2.1.2. Hoạt động nhận thức
- 1.2.2. Hoạt động khám phá và chiếm lĩnh tri thức
- 1.2.3. Vai trò và ý nghĩa của việc tổ chức hoạt động nâng cao năng lực chiếm lĩnh tri thức cho học sinh trong dạy học Toán
- 1.2.4. Khái niệm về nâng cao năng lực khám phá và chiếm lĩnh tri thức
- 1.3. Biểu hiện và năng lực thành phần, cũng như hoạt động tương thích của năng lực khám phá và chiếm lĩnh tri thức trong dạy học Toán
- 1.3.1. Năng lực thành phần thứ nhất: Khả năng trải nghiệm, khám phá tình huống, phát hiện vấn đề, phát hiện mâu thuẫn xuất hiện trong tình huống và vấn đề
- 1.3.2. Năng lực thành phần thứ hai: Khả năng quan sát, trực giác giải quyết vấn đề, xây dựng và thực hiện giải quyết vấn đề theo cách logic thông thường cho các vấn đề tương tự
- 1.3.3. Năng lực thành phần thứ ba: khả năng dự đoán và suy luận hợp lý, liên hệ và huy động kiến thức, thực hiện thao tác tư duy trong quá trình chiếm lĩnh tri thức
- 1.3.4. Năng lực thành phần thứ tư: Khả năng sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp toán học
- 1.3.5. Năng lực thành phần thứ năm: Năng lực mô hình hóa toán học các vấn đề thực tiễn
- 1.3.6. Năng lực thành phần thứ sáu: khả năng tư duy phản biện và sáng tạo
- 1.4. Các cấp độ nâng cao năng lực khám phá và chiếm lĩnh tri thức trong dạy học Toán ở trường THPT
- 1.5. Đặc điểm chính của học sinh THPT chuyên ngành Vật lý, Hóa học và Sinh học
- 1.5.1. Đặc điểm phát triển trí tuệ của học sinh THPT
- 1.5.2. Đặc điểm của học sinh THPT chuyên ngành Vật lý, Hóa học và Sinh học
- 1.6. Khái niệm dạy học Toán cho học sinh giỏi THPT theo định hướng phát triển năng lực khám phá và chiếm lĩnh tri thức.
- 1.7. Thực trạng nâng cao năng lực khám phá và chiếm lĩnh tri thức trong dạy học Toán ở trường THPT chuyên ban
- 1.7.1. Mục đích
- 1.7.2. Đối tượng khảo sát
- 1.7.3. Nội dung khảo sát
- 1.7.4. Phương pháp
- 1.7.5. Kết quả
- 1.7.5.1. Kết quả định tính
- 1.7.5.2. Phân tích kết quả định lượng
- 1.7.6. Nguyên nhân của tình hình
- 1.8. Kết luận Chương 1
- Chương 2. MỘT SỐ BIỆN PHÁP SƯ PHẠM GÓP PHẦN BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC KHÁM PHÁ VÀ CHIẾM LĨNH TRI THỨC CHO HỌC SINH THPT CHUYÊN TOÁN, HOÁ, LÝ
- 2.1. Định hướng xây dựng
- 2.1.1. Đảm bảo sự tương thích giữa nội dung, mục tiêu với chuẩn kỹ năng, kiến thức của chương trình Toán học
- 2.1.2. Nắm vững quan điểm chỉ đạo trong việc hình thành và phát triển năng lực khám phá và phát triển tri thức
- 2.1.3. Xây dựng môi trường học tập hợp tác tích cực, trong đó học sinh là trung tâm, luôn được khuyến khích trải nghiệm - trao đổi - thảo luận - khám phá - chiếm lĩnh tri thức
- 2.1.4. Tập trung giúp học sinh tạo dựng mối quan hệ giữa nội dung Toán học, tập trung vào mối quan hệ giữa Toán học với các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học; góp phần chiếm lĩnh, vận dụng vào thực tiễn, khám phá và phát triển những ý tưởng mới trong quá trình dạy học
- 2.2. Biện pháp sư phạm
- 2.2.1. Biện pháp 1: Tạo cơ hội cho học sinh thực hành các hoạt động tương thích với các cấu phần năng lực khám phá và phát triển tri thức thông qua việc thiết kế tình huống khám phá trong dạy học, tìm kiếm và giải quyết vấn đề trong dạy học
- a) Cơ sở khoa học của biện pháp
- *) Các nhà giáo dục tin rằng dạy học khám phá có những ưu điểm sau ([83]):
- Thứ nhất, Là phương pháp hướng vào hoạt động của người học, hoạt động được khuyến khích coi học tập là công việc của chính mình chứ không phải của giáo viên, mức độ nhu cầu của người học cũng được nâng cao.
- Thứ hai, Phương pháp hỗ trợ sự phát triển năng lực nhận thức và năng khiếu cá nhân của người học.